Að velja sér stað og eiga rödd í samfélaginu

Sé horft yfir nöfn kjörinna fulltrúa í sveitarstjórn Norðurþings frá stofnun sveitarfélagsins blasir við staðreynd sem vert er að staldra við: þar er ekki að finna einn einasta fulltrúa úr hópi innflytjenda, þrátt fyrir að sá hópur sé stór og mikilvægur hluti samfélagsins okkar í Norðurþingi.

Þetta er ekki séríslenskt fyrirbæri, en það gerir það ekki síður mikilvægt að ræða. Samkvæmt Þjóðskrá voru tæplega 84 þúsund erlendir ríkisborgarar skráðir með búsetu á Íslandi í byrjun árs, eða um fimmtungur þjóðarinnar. Í Norðurþingi hefur fjölbreytni íbúa aukist hratt á síðustu árum.

Samt sem áður speglast þessi fjölbreytni ekki í stjórnmálunum.

Okkar verðmætasta fólk

Nú þegar framboðslistar fyrir komandi sveitarstjórnarkosningar liggja að mestu fyrir má sjá að lítið hefur breyst. Aðeins einn flokkur hefur einstakling af erlendum uppruna í efstu 5 sætum á lista. Það er þó ekki skortur á vilja eða áhuga sem veldur. Ég hef rætt við fjölda fólks úr alþjóðlega samfélaginu okkar síðustu vikur og víða skynjað áhuga á að taka þátt í pólitísku starfi.

Sum okkar eru hér af því við fæddumst hér og höfum alltaf átt hér heima. En svo er það fólkið sem velur þetta samfélag. Velur að flytja hingað, festa rætur, ala upp börn og leggja sitt af mörkum. Að mörgu leyti er það fólk það verðmætasta í okkar samfélagi, fólk sem sér tækifæri þar sem við sem hér höfum alltaf verið sjáum stundum aðeins vana. Það fólk kemur með ný sjónarhorn, nýjar hugmyndir og nýja menningu. Það styrkir samfélagið.

En ef rödd þess fær ekki að heyrast í ákvarðanatöku, þá nýtum við ekki þann styrk til fulls.

Margar leiðir til að brúa tungumálabilið

Tungumálið hefur oft verið nefnt sem helsta hindrunin. Það er vissulega áskorun, en á sama tíma búum við á tímum þar sem tæknin býður upp á fjölmargar leiðir til að brúa það bil. Þýðingartækni hefur tekið stór stökk síðustu 3 ár og aukin miðlun geta opnað dyr sem áður voru lokaðar. Það sem vantar er markviss vilji til að nýta þessar leiðir og búa til raunveruleg tækifæri til þátttöku.

Skref í rétta átt sáust í vikunni þegar Norðurþing tók þátt í verkefninu Mitt atkvæði – Mín rödd, sem miðar að því að efla lýðræðislega þátttöku íbúa af erlendum uppruna. Haldið var opið vinnustofu þar sem öllum var boðið að taka þátt, óháð búsetutíma eða ríkisborgararétti.

Að sögn aðstandenda gekk vinnustofan vel og þátttakendur voru bæði virkir og áhugasamir. Einn þátttakandi lýsti upplifun sinni á einfaldan en áhrifaríkan hátt: „Mér fannst ég geta talað opinskátt um skoðanir mínar og spurt spurninga.“

Kjarninn í lýðræði.

Verkefnið er jákvætt og mikilvægt skref, en það er aðeins byrjun. Ef raunveruleg breyting á að verða þarf að horfa lengra: að því hvernig framboð eru mótuð, hvernig fólk er hvatt til þátttöku og hvernig við skilgreinum „okkur“ sem samfélag.

Spurningin sem við þurfum að spyrja okkur er einföld: viljum við að lýðræðið okkar endurspegli samfélagið eins og það er, eða eins og það var?

Ef svarið er hið fyrra, þá er ljóst að enn er verk að vinna.

– Örlygur Hnefill Örlygsson, ritstjóri Húsavík.com