Ísland stendur utan ESB, Evrópusambandsins sem eru stjórnmálaleg og efnahagsleg alþjóðasamtök sem voru stofnuð í núverandi mynd árið 1992. En eftir lok síðari heimstyrjaldar skyldi Evrópa standa saman og byggja álfuna upp. Markmiðið var varanlegur friður, gera ríki efnahagslega víxlháð með sameiginlegri kola, járn og stálframleiðslu undir sameiginlega stjórn og -markað. Í grunninn voru það viðræður Frakka og Þjóðverja. Fljótlega fjölgar ríkjum sem ganga í bandalagið. Önnur hafa hafnað aðild líkt og Noregur. Til verður sérstakt Evrópuþing. Enn fjölgar í hópi ríkja sem ganga í bandalagið. Ríki opna landamæri sín, sérstakur fáni tekinn upp og sameiginlegur markaður. Þegar Sovétríkin falla opnaðist möguleiki ríkja í Austur-Evrópu að ganga í bandalagið að ákveðnum skilyrðum uppfylltum.
Framsal á fullveldi hluti af regluverki ESB
Eftir síðustu aldamót var tekinn upp sérstakur gjaldmiðill og enn fjölgar í bandalaginu á mismunandi forsendum. Auk þess hefur Bretland með tæpum meirihluta, sagt sig frá sambandinu. En sambandið á sér djúpar rætur og felur í sér víðtækt samstarf aðildaríkja auk þess hefur sambandið áhrif á lagasetningu aðildaríkja. Sambandið setur sér eigin lög sem síðan gilda sjálfkrafa í aðildarríkjum. Ríki fara mismikið eftir þeim eftir því sem við á en ríki hafa framselt mismikið af eigin fullveldi til sambandsins eftir því um hvaða málaflokk ræðir.
Aðlögunarviðræður
Sambandið fjallar m.a. um viðskipti og landbúnað en þegar kemur að utanríkismálum eru ríki fullvalda og sjálfstæð að mestu. Aðildaríki verða ekki þvinguð til samstarfs um mál sem falla utan stjórnmála sambandsins. Það eitt og sér hefur valdið deilum innan sambandsins og skoðanir skipta innan sambandsins og innan hvers sambandsríkis. Mesti þunginn í sameiginlegri sýn eru Vestur-Evrópuríkin á meginlandi Evrópu á meðan Bretar og Norðurlandaþjóðirnar hafa heldur haldið sig á kantinum. Svo er það Austur-Evrópu ríkin sem sækjast eftir því að verða meira eins og Vestur-Evrópu ríkin. Í ofan á lag eru svo ríki sem eru í aðlögunarferli og hafa jafnvel verið lengi í aðildarviðræðum eins og Albanína og Tyrkland.
Tækifæri í aðild
Það eru tækifæri í inngöngu ESB en framsal fullveldis sömuleiðis sem því nemur. Lykilspurningin; er hagsmunum okkar Íslendinga betur borgið sem ríki, sem þjóð utan Evrópusambandsins? Við höfum þegar innleitt stóran hluta regluverksins. Sú sýn og skoðun að líta á upptöku evru eða inngöngu í ESB sem hagstjórnartæki eitt og sér er villandi og beinlínis hættuleg röksemdafærsla. Samningsstaða okkar gagnvart ESB er alltaf sterkari utan þess en innan. Með EES samningum höfum við aðgang að innri mörkuðum Evrópu en stjórn á eigin auðlindum, fiskveiðum, landbúnaði og orkuöflun. Munum að ríki ESB vilja komast í orkuauðlindirnar, þeim er nokk sama um landbúnað á Íslandi og undanþága í sjávarútvegi er útilokuð miðað við regluverk sambandsins eins og það er í dag. Með aðild og inngöngu í ESB föllum við frá ákveðnum þáttum fullveldis, gerum ekki lítið úr því. Valdið myndi flytjast til Evrópuþingsins og framkvæmdastjórnar sambandsins. Þannig eru leikreglur ESB. Ísland er ekkert einsdæmi í þeim efnum.
Aukin spenna í heiminum
Kostir við inngöngu gæti þýtt að við hefðum meiri áhrif á regluverk sambandsins og sæti við borðið en takmörkuð áhrif á mótun stefnu vegna smæðar okkar. Upptaka evru gæti þýtt aukin fjárfesting í báðar áttir og mögulega meiri stöðugleiki í viðskiptum. Auk þess gæti það verið kostur í veröld aukinnar spennu að Ísland tengist álfunni nánari böndum. Sem myndi um leið veikja stöðu okkar gangvart okkar helsta bandamanni í varnarmálum sem eru Bandaríkin. Hvað sem má segja um núverandi forseta vestanhafs. Hann verður sem betur fer ekki eilífur enda þekkir hann ekki muninn á Grænlandi og Íslandi.
Rökfræðilegur hringur
Það er orkukreppa innan landa ESB sem kristallaðist með innrás Rússa í Úkraínu og hægur vöxtur í flestum löndum álfunnar með flóknu ákvörðunarkerfi sem er veikleiki ESB; flókið regluverk. Þrátt fyrir að lífskjör eru þau bestu á Jörðinni. Við erum föst í rökfræðilegum hring. Ísland hefur sterka stöðu utan ESB. Ættum við þá að nota þann styrk til að ganga í ESB? Ef styrkurinn felst í að við erum utan sambandsins, því ættum við að breyta því? Getur verið að Ísland sé einmitt eitt þeirra ríkja sem hefur mesta hagsmuni af því að standa utan ESB, við erum lítil, við búum yfir verðmætum auðlindum og höfum fullan markaðsaðgang í báðar áttir. Austur til Evrópu og vestur til Bandaríkjanna. Eftir nokkrar áratugi norður til Asíu.
Þetta er óvenjuleg staða fyrir ríki að vera í en þar erum einmitt við Íslendingar.
