Njáll Trausti Friðbertsson þingmaður Norðausturkjördæmis hefur verið mikið í fréttum í vikunni eftir að beina þurfti 16 flugvélum frá Keflavíkurflugvelli til varaflugvalla innanlands. Njáll hefur vakið athygli í rúman áratug sem ötull baráttumaður fyrir bættum innviðum flugsamgangna á Íslandi, en hann og Friðrik Pálsson stofnuðu félagið Hjartað í Vatnsmýri árið 2013 og söfnuðu rúmlega 70 þúsund undirskriftum fyrir óbreyttri staðsetningu Reykjavíkurflugvallar, sem er mikilvæg samgöngumiðstöð í landi þar sem óeðlilega mikil þjónusta hefur safnast á einn stað.
Frá því Njáll Trausti settist á Alþingi árið 2016 hefur hann lagt sérstaka áherslu á flugöryggi, jafnt aðgengi landsbyggðar að samgöngum og mikilvægi Reykjavíkurflugvallar sem lykilinnviðar í heilbrigðisþjónustu og innanlandsflugi. Njáll Trausti hefur ítrekað bent á að flugsamgöngur séu ekki aðeins samgöngumál heldur öryggis- og byggðamál. Í ræðu og riti hefur hann talað fyrir sterkari varaflugvöllum, skýrari stefnu ríkisins og langtímahugsun í innviðauppbyggingu. Fyrir honum snýst málið um líf, heilsu og jöfn tækifæri landsmanna, hvort sem um er að ræða sjúkraflug, atvinnulíf eða daglegt ferðafrelsi.
Í Sunnudagsviðtali Húsavík.com ræðir Örlygur Hnefill við Njál Trausta um baráttuna fyrir uppbyggingu á Akureyri, stöðu Húsavíkurflugvallar og framtíðarsýn hans í flugmálum fyrir landið allt.
Það hefur verið annasöm vika hjá Njáli Trausta, enda hefur hann skapað sér mikla sérstöðu í stjórnmálunum með yfirgripsmikilli þekkingu sinni á flugmálum. Njáll segir atburði vikunnar, þegar 16 farþegaþotur á leið til Keflavíkurflugvallar þurftu að snúa til varaflugvalla vegna skyndilegs veðurhvells, sýna með afgerandi hætti hversu mikilvægt er að byggja upp og styrkja alþjóðaflugvallakerfi landsins. Flestar vélarnar voru frá Icelandair, alls 15 talsins, en ein var frá Discover Airlines, dótturfélagi Lufthansa. Átta lentu á Akureyrarflugvelli, þrjár á Egilsstaðaflugvelli og fimm á Reykjavíkurflugvelli. En hvernig byrjaði þessi mikli áhugi á flugmálum.
„Ég hef haft mikinn áhuga á fluginu alveg frá barnsaldri. Veit satt að segja ekki hvernig það kom til. Reyndar held ég að stór hluti þjóðarinnar hafi áhuga á fluginu og þá kannski helst vegna landfræðilegrar stöðu Íslands úti í miðja Norður-Atlantshafi. Hér verður til öflug flugstarfsemi sem skiptir samfélagið miklu máli. Ótrúlega merkileg saga og ég hreifst bara með. “
Nýtt flughlað sannaði mikilvægi sitt
Njáll segir að nýtt flughlað á Akureyrarflugvelli, sem tekið var formlega í notkun fyrir rúmum tveimur árum, hafi sannað mikilvægi sitt nú í vikunni.
„Á gamla flughlaðinu er hægt að koma fyrir fjórum til fimm farþegaþotum en með nýja flughlaðinu er hægt að taka við 12–14 vélum þannig að hér er um mikla bót að ræða.“
Hann segir mikilvægt að halda áfram á þeirri vegferð að styrkja kerfið: „Það er mikilvægt að halda áfram á þeirri vegferð að byggja upp og styrkja alþjóðaflugvallakerfi landsins og þar með getu flugvallanna til að sinna hlutverki þeirra sem varaflugvalla. Í öllu atvinnuflugi eru skráðir varaflugvellir í flugplön til og frá landinu og einnig í innanlandsfluginu. Í grunninn snýst þetta allt um flugöryggi, númer eitt, tvö og þrjú.“
Njáll bendir á að umfang atburðarins hafi verið fordæmalaust: „Stærðargráðan á tengslum við það sem gerðist í gær er á öðrum skala en við höfum séð áður. Það er mikilvægt að rýna þessa stöðu sem kom upp í gær og örugglega hægt að læra ýmislegt af henni. Í stóru myndinni held ég að þetta hafi gengið vel fyrir sig. Ég sé ekki betur en það hafi gengið vel að koma þessum átta vélum inn til lendingar á Akureyrarflugvelli á rétt um 40 mínútum sem er vel gert.“
Hann leggur sérstaka áherslu á hlutverk Reykjavíkurflugvallar: „Ég vil sérstaklega geta þess mikilvæga hlutverks sem Reykjavíkurflugvöllur gengdi í atburðarásinni og hversu mikilvægur varaflugvöllur völlurinn er.“
Bregðast þarf við stöðunni í eldsneytismálum
„Það er mikilvægt að koma eldsneytismálunum á betri stað. Það þurfa að vera meiri flugeldsneytisbirgðir til staðar, bæði á Akureyri og Egilsstöðum. Ég get ekki betur séð en það hafi farið langt með að klárast á Akureyri í gærkvöldi.“
Hann bendir jafnframt á að vandamál hafi skapast í tengslum við sjúkraflug á Reykjavíkurflugvelli: „Það sköpuðust einnig vandamál í tengslum við sjúkraflugið á Reykjavíkurflugvelli sem verður örugglega rýnt betur. Það er annarra að útskýra það mál betur og hvað er hægt að læra af þeirri stöðu sem kom þar upp.“
Að lokum segir Njáll að atburðir gærdagsins sýni hversu stórt hlutverk flugið gegni í íslensku samfélagi: „Við þekkjum flest hversu stóru hlutverki flugið gegnir í okkar samfélagi. Það er mikilvægt að við sem samfélag áttum okkur á mikilvægi alþjóðaflugvallakerfisins, þessara fjögurra flugvalla sem eru hluti af því.“
Bjartar horfur fyrir millilandaflug um Akureyri
Njáll segir það von sína að flugstarfsemin á Akureyrarflugvelli haldi áfram að þróast með jákvæðum hætti eins og hún verið að gera síðustu árin.
„Millilandaflugið hefur verið að eflast með jákvæðum hætti á undanförnum árum og umsvifin vaxið með hverju ári. Ég hef fulla trú að sú þróun haldi áfram og boðið verði upp á heilsársflug innan fárra ára, og vikulegum flugum fjölgi. Það er einnig mín von að flugrekstraraðilum fjölgi. Flugið með easyJet síðustu ár hefur gengið framar vonum. Heimafólk verið duglegt að nýta sér flugið. Það eru auðvitað mikilvæg lífsgæði fólgin í því að geta flogið beint frá Akureyrarflugvelli til útlanda, mikil lífsgæði. Ég hef mikla trú á að flugið um flugvöllinn muni eflast mikið, sérstaklega millilandaflugið.“
Mikilvægt að viðhalda byggingum, flugbraut og flughlaði á Húsavík
Spurður um stöðu mála á Húsavíkurflugvelli segir Njáll að erfitt sé að segja um þróunina í innanlandsfluginu almennt og hvað sé að fara að gerast.
„Við sjáum mikla óvissu í Ísafjarðarfluginu og hver verður niðurstaðan í þessu útboði sem er verið að fara yfir núna. Í dag eru bara tveir flugrekstraraðilar í innanlandsfluginu, Icelandair og Norlandair. Ég hef hins vegar persónulega verið þeirrar skoðunar að það sé nauðsynlegt að viðhalda byggingum, flugbraut og flughlaði með þeim hætti að það sé hægt að nýta flugvöllinn í það minnsta í tengslum við sjúkraflugið. Síðan er spurning hvort það verði til ný tækifæri í framtíðinni sem byggjast á hagkvæmari flugsamgöngum eins og t.d með rafmagnsflugvélum. Þetta er flókin staða og þær tölur sem Icelandair bauð í Ísafjarðarflugið vekja ekki mikla vonir um að það verði stundað innanlandsflug um flugvöllinn á næstunni. Annars er þetta á könnu innviðaráðherra að skoða og ákveða hvort það séu einhverjir möguleikar í stöðunni. Við skulum vona það besta.“
Telur þú að næg pólitísk samstaða geti skapast á Alþingi um framtíðarsýn í flugmálum? „Það er mikilvægt að það náist pólitísk samstaða um framtíðarsýnina í fluginu. Við búum við aðstæður hér í miðju Norður-Atlantshafinu að öflugar samgöngur eru okkur lífsnauðsynlegar. Síðan er mikilvægt að það sé samstaða um uppbyggingu flugvallakerfisins og að því sé viðhaldið með viðunandi hætti. Varaflugvallagjaldið er mikilvægur þáttur í þessu sambandi.“
Ef þú gætir hrint einni lykilbreytingu í framkvæmd strax í dag til að styrkja flugöryggi, hver væri hún? „Það væri að tryggja Reykjavíkurflugvöll í sessi og stöðva þessar stöðugu árásir af hálfu meirihluta borgarstjórnar gagnvart vellinum. Það verður að stöðva þessa vitleysu. Reykjavíkurflugvöllur er gríðarlega mikilvægt samgöngumannvirki fyrir íslenskt samfélag. Mikilvægur öryggisinnviður, innanlandsflugið, sjúkraflugið, varaflugvallahlutverkið og mikilvægur hlekkur í almannavarnakerfi landsins. Uppbygging alþjóðaflugvallarins á Egilsstöðum er síðan auðvitað mjög mikilvægt verkefni. Ég hef mikla trú á að framkvæmdir við nýja aksturbraut fari af stað í sumar og verði tilbúin haustið 2028. Ef það á að nást þarf að fara í breytingar á samgönguáætlun,“ segir Njáll Trausti að lokum.
