Hlýlegt er að Breiðumýri eins og endranær, þegar frumsýningargestir fara að tínast inn. Salurinn er í sinni hefðbundnu mynd, sem huggulegt kaffihús þar sem kveikt er á kertum á hverju borði og liprir aðstoðarmenn Kvenfélagsins skauta á milli borða og taka pantanir fyrir vöfflum og molakaffi. Hér hefur Leikdeild Eflingar skemmt sveitungum og nærsveitarfólki ár hvert um langt skeið, í gjöfulu samstarfi við Framhaldsskólann á Laugum.
Í ár færa þau okkur sjöunda áratuginn með öllum sínum amerísku draumum í bland við heimabakað þjóðarstolt. Smokkar í felulitunum mæta Fálkaorðunni. Leikverkið Þrek og tár hefur fest sig í sessi sem klassík á íslenskum leiksviðum, en þetta líflega og dramatíska verk Ólafs Hauks Símonarsonar er líka fullt af skemmtilegri tónlist sem gerir það ennþá betra.
Í hjarta sögunnar er fjölskylda í Vesturbæ Reykjavíkur, þar sem fjölskyldufaðirinn Jóhann hefur reynt að byggja upp sterkt heimili með eigin verslunarrekstri og ást á tónlist. Börnin hans þrjú, komin á fullorðinsaldur þegar við grípum inn í sögu þeirra, eru ansi ólík. Helga er söngkona með hljómsveit Áka Hansen, en á í sífelldu karpi við eiginmanninn um réttmæti þess að fá að “glenna sig” á sviði á kvöldin. Didda er flúin til Ameríku, en kemur aftur heim þegar liðið er á verkið, og setur atburðarrásina heldur betur í uppnám. Svo er það Árni, sem er kannski óslípaði demanturinn sem allir amerískir draumar hverfast um. Í upphafi verksins er hann reyndar helst í því að vinna fyrir Kanann og koma heim með allskonar dótarí af ruslahaugunum á Vellinum. Virkilega óslípaður framan af.
Svo er það Davíð. Hann er sonur Helgu söngkonu og manns hennar, Einars, en kastljósinu er að miklu leyti beint að honum og hans upplifun af tilverunni. Hvað á hann að verða þegar hann verður stór? Nú, þegar framtíð ungs og efnilegs manns gæti legið hvert á land sem er og sjóndeildarhringurinn er takmarkalaus uppspretta tækifæra. Og hvað ef hann langar bara mest að hlusta á rokktónlist og vera ástfanginn?
Ég verð að segja frá því, að í upphafi verksins var aðeins brugðið út af handritinu (vil ég leyfa mér að fullyrða), þegar Davíð fær hljómplötu með rokk&ról slagara og á að kasta henni frá sér af kæti og byrja að dansa. Það fór ekki betur en svo, að hann bókstaflega negldi henni í nefið á mömmu sinni, Helgu, sem var sakleysislega að fylgjast með á sviðinu. Svakalegt atriði, og gestir leikhússins tóku andköf.
Fljótlega tók að blæða úr nefinu á Kristrúnu Kristjánsdóttur, sem lék Helgu, en ég vil koma á framfæri stóru hrósi fyrir fagmannleg viðbrögð allra – og sérstaklega hennar. Hún lét þetta ekkert á sig fá og skilaði senunni óaðfinnanlega frá sér. Næst þegar hún kom á svið var búið að teipa á henni nefið og öllu gleymt.
Verkið er í kjarna sínum kómískt, en það eru mjög dramatískir atburðir sem eiga sér stað, og breyskleiki fólks og jafnvel alvarleg veikindi fá enga samúð frá samborgurum. Stigvaxandi geðveiki konu Jóhanns, Mínu, er til dæmis ansi sterk ádeila á þessa áráttu okkar Íslendinga, sem enn eimir af, að forðast það óþægilega og ræða helst ekkert um vanlíðan. Það er sterk sena, á milli Jóhanns og Mínu, sem eru listavel leikin af Ólafi Ólafssyni og Freydísi Önnu Arngrímsdóttur, þar sem Mína reynir að opna sig með manni sínum og segir frá því hvað henni líður illa.
„Á morgun eldum við saltkjöt og baunir, og prísum okkur sæl,“ er punkturinn á því samtali, frá Jóhanni. Með öðrum orðum; hættu þessum barlómi og mundu hvað þú átt gott. Hann er þó sú persóna sem kannski vex mest í sýningunni, en þegar reynir á, kemur upp úr krafsinu að það er mikil væntumþykja og samstaða í fjölskyldunni.
Leikararnir standa sig feykivel, það er alltaf skemmtilegt að koma á sýningar hjá Leikdeildinni, vegna þess að leikhópurinn er alltaf svo áhugaverður suðupottur af reynslumiklu fólki í bland við nemendur Framhaldsskólans. Reynsluboltarnir Freydís Anna, Hörður Þór Benónýsson, Ólafur Ólafsson, Kristrún Kristjánsdóttir og Hjördís Ólafsdóttir eru öll frábær í sínum burðarhlutverkum, og unga fólkið sýnir mikla yfirvegun og leikgleði sem er gaman að sjá. Þeim finnst líka eflaust gaman að hafa skólameistarann sinn með, en Sigurbjörn Árni Arngrímsson hefur verið að koma sterkur inn á leiksviðið undanfarin ár og er góður í hlutverki hins óákveðna Einars.
Mig langar að minnast á Dagrúnu Ingu Pétursdóttur, í hlutverki Möggu, sem stóð sig mjög vel og ég svelgdist næstum því á vöfflunni minni af hlátri þegar hún fór að reyna ansi harkalega við Davíð á dönsku.
Hörður Þór er einn reynslumesti leikari Leikdeildarinnar frá upphafi, og hann var frábær í hlutverki hins skapstirða og stolta Halls. Kona hans, Bára, sem Arndís Björk Tryggvadóttir leikur mjög vel, er alvarlega kúguð og ekki skánar það, þegar Hallur fær fálkaorðuna og setur sjálfan sig þar með í guðatölu. Vesalings Bára leitar stuðnings hjá konunum í þvottahúsi heimili Jóhanns og Mínu, og mér fannst mjög fallegt atriði sem ljómaði af kvennasamstöðu, þegar þær syngja saman titillag sýningarinnar, Þrek og tár, fyrir Báru.
Hjördís Ólafsdóttir er stórskemmtileg í hlutverki Diddu, sem kemur heim frá Ameríku og setur allt í uppnám. „Voðalega ertu púkó,“ segir hún við systur sína og lætur hana hafa amerískan kjól, sannfærir hinar konurnar um að engar hrukkur séu til í Ameríku og allt sé dásamlegt. En ekki er allt sem sýnist.
Kristrún Kristjánsdóttir er örugg og flott í hlutverki Helgu, sem er ef til vill festan í tilveru fjölskyldunnar. Hún á frábæra senu þegar hún missir réttilega stjórn á skapinu, og ég hef punktað hjá mér, að næst þegar ég reiðist ætla ég líka að öskursyngja Öxar við ána og storma burt í fússi. Stórkostlegt!
Maður nær aldrei að nefna alla á nafn, en það skal tekið fram, að allir leikarar stóðu sig með prýði og leikgleðin og samheldnin var áþreifanleg. Sviðsetningin er einnig mjög fagmannleg. Einföld, en áhrifarík.
Tónlistin fær stórt hrós. Tónlistarstjórinn Pétur Ingólfsson fór út fyrir sinn þægindaramma og steig á sviðið líka, sem hljómsveitargæjinn Áki Hansen, og stóð sig mjög vel. Honum tókst þó líka að sinna sínu starfi sem tónlistarstjóri óaðfinnanlega, og tónlistin í verkinu er frábær. Hljómsveitin er skipuð ungum mönnum úr Framhaldsskólanum, og þeir eru hjartað í uppfærslunni. Það eru þeir Jón Aðalsteinn Snæbjörnsson, Snorri Freyr Sigurðsson, Hafþór Höskuldsson og Ellert Guðni Knútsson. Þeir sitja allan tímann í bakgrunninum, fyrir utan eitt skipti, sem þeir birtast fremstir á sviðinu og syngja saman. Það var virkilega vel gert og ég get ekki annað sagt en að það er bersýnilega ríkulegt tónlistarlíf í sveitinni og skólanum.
Það er ástæða til þess að mæla með því, að skella sér í leikhús og vöfflukaffi í Breiðumýri. Flott, skemmtileg og metnaðarfull sýning er niðurstaðan – og greinilegt að leikstjórinn María Pálsdóttir hefur náð að kveikja neista innra með öllum sem að sýningunni koma.
