Áður fyrr voru sögurnar sagðar fyrir neðan bakkann á Húsavík, þá var tekist á í skúrunum enda lífæð samfélagsins löngum verið á stéttinni. Pólitískar ákvarðanir þess tíma voru til þess fallnar að verja og byggja upp atvinnulíf sem tengdist meira og minna sjávarútvegi. Húsavíkurbær átti beint og óbeint á þessum tíma verulega hlutdeild í þeim aflaheimildum sem höfðu byggst upp í gegnum tíðina. Á þessum tíma var mikil hreyfing á aflaheimildum og mörg sveitarfélög styrktu stöðu sína verulega og það eru þau sveitarfélög á landsbyggðinni sem standa best enn í dag og munu gera áfram.
Það er sjávarútvegurinn sem heldur og hefur haldið stöðuleika og verðmætaaukningu landsins gangandi alla tíð. En það var kosið á fjögurra ára fresti á þessum tíma eins og gert er enn í dag, þegar leið á níunda áratuginn og upp úr því komst til valda fólk sem hafði ekki alist upp fyrir neðan bakkann. Þetta fólk taldi sig hins vegar hafa meira vit á sjávarútvegi en þeir sem höfðu haldið hlutunum gangandi í áratugi og þessir aðilar höfðu beinlínis horn í síðu sjávarútvegsins, sögðu rætnar sögur og gerðu allt sem þeir gátu til að koma eignum bæjarins í aðrar hendur og þá helst með aðilum utan sveitarfélagsins.
Árið 2003 seldi Húsavíkurbær svo 26,44% hlut sinn í Fiskiðjusamlagi Húsavíkur fyrir rúmar 300 m.kr. Félagið var stofnað 1947 af Húsavíkurkaupstað, Kaupfélaginu og sjómönnum á Húsavík og svona fór fyrir eign bæjarins sem samfélagið hafði byggt upp á löngum tíma vegna upphrópunar pólitíkur og ósamstöðu kjörinna fulltrúa. Fiskiðjusamlagið hafði lifað af hafísárin, olíukreppu og óðaverðbólgu en lifði ekki af ósætti fólksins. Árið sem Húsavíkurbær sleppti tökum á félaginu var landað hér 3.000 tonnum af bolfiski og 8.000 tonnum af rækju og bein störf voru 120. Hluturinn sem bærinn seldi væri líklega 5-7 sinnum verðmætari í dag en við söluna á sínum tíma.
Frá þessum tíma höfum við ekki haft þann stöðuleika í atvinnulífinu sem sveitarfélag eins og okkar þarf, við þurfum að vaxa og gera betur. Það hefur verið farið í ýmislegt og margt reynt sem hefur gengið skrykkjótt og því er ekki að neita að grunnurinn og festan er ekki nægileg. Það eru vissulega tækifæri sem tengjast iðnaðarsvæðinu á Bakka og vonandi tekst okkur að byggja það upp með traustum aðilum og það gerist aðeins með samstöðu og vilja kjörinna fulltrúa. Ferðaþjónustan hefur blómgast hjá okkur enda ekki til fallegra bæjarstæði hér á landi og höfnin á Húsavík er hliðið að mestu hvalaskoðunarperlu Evrópu eins og markaðsfólkið segir.
Frá því um mitt síðasta ár höfum við verið í nauðvörn vegna framleiðslu stopps verksmiðju PCC á Bakka og það setur allar okkar áætlanir og tekjugrunna úr skorðum. Þetta áfall fyrir samfélagið okkar er mikið og þetta er ekki svona áfall sem hægt er taka á með „þetta reddast“ frasanum. En með samstilltu átaki, með seiglu og með fókusinn á aðalatriðin sem skipta í raun fjárhagslegu máli, er vel gerlegt að verja fjárhag og þjónustustig sveitarfélagsins í gegnum þessa vonandi tímabundnu tekjuskerðingu.
Nú í dag eru hinsvegar sögurnar sagðar á kaffistofum iðnaðarmanna í bænum sem allir keppast við að mata sinn krók hver og einn helst á kostnað opinbera aðila. Allir vita þeir best enda flestir meistarar á sínu sviði og þá ekki bara í sínu fagi heldur í að búa til allskonar fléttur og sögur sem batna á hverri kaffistofunni á fætur annari. Málarar og smiðir eru einkum lúnknir við þessa iðju og oftar en ekki er það gert með því markmiði að rafvirkinn fái lost og stökkvi upp á nef sér við minnsta tilefni, enda sá eini sem hefur kjark til þess að starfa í pólitíkinni.
Það er fólkið sem býr til og byggir samfélög, það er þetta fólk sem kýs sér fulltrúa til að vinna að heilindum að málefnum sveitarfélagsins. Í sveitarstjórnum á Íslandi er skýr verkaskipting milli kjörinna fulltrúa og embættismanna (starfsmanna stjórnsýslunnar). Hún byggir á sveitarstjórnarlögum nr. 138/2011 og almennum stjórnsýslureglum. Í einföldu máli má segja að kjörnir fulltrúar ákveða stefnu og taka pólitískar ákvarðanir, en embættismenn sjá um framkvæmd og faglega stjórnsýslu.
Þessari verkaskiptingu er oftast snúið við hjá okkur, framtíðarsýnin er frekar takmörkuð og sumir kjörnir fulltrúar hafa t.d. mestar áhyggjur af því hver leysir hvern af í fæðingarorlofi og ganga meiri segja svo langt að vilja taka upp alla fjárhagsáætlun sveitarfélagsins vegna þess. Það er stefnumarkandi ákvörðun að bjóða upp á morgunmat í skólum og veita ákveðnum fjármunum til þess, ekki það hvort boðið er upp á Cheerios, Kornflex eða hafragraut. Það er pólitísk ákvörðun að byggja upp frístundarhúsnæði fyrir börnin okkar og að fjármagna það, ekki það hvort húsið snúi í norður eða austur. Í svona mál fer tíminn og orkan hjá fjölda fólks, miðað við þær breytingar sem fram undan eru þá stefnir í að það fari enn meiri tími og orka í áþekk mál.
Það er vonandi framundan hjá okkur að taka stórar ákvarðanir varðandi uppbyggingu á iðnarsvæðinu á Bakka þar þurfum við að hafa allan okkar fókus næstu misseri. Með tilkomu nýs hjúkrunarheimilis á Húsavík liggur fyrir að endurskoða verður alla starfsemi Dvalarheimilis aldraðra sf. bæði stór ákvörðun fjárhagslega og hvernig við ætlum að tryggja húsnæðis lausnir fyrir aldraða og þjónusta þann vaxandi hóp til framtíðar. Áskoranir okkar sem fjölkjarna sveitarfélags eru gríðarlegar og hvernig tekst til að verja og byggja upp svæðið austan Tjörnes. Hvernig og að hvaða málum viljum við vinna með öðrum sveitarfélögum eða hvort við eigum að sameinast okkar nágrönnum, þarna er engin langtímastefna einungis hentistefna sem oftast snýr að eigin hagsmunum. Það er ekki mikill áhugi á að horfa fram á við og taka á þeim málum sem í raun skipta máli, heldur eru ansi margir bæði núverandi og tilvonandi fulltrúar sveitarfélagsins fastir í mygluholunni við Ketilsbraut og komast bara alls ekki þaðan upp.
Það er ekki staðurinn sem gerir vinnustaðinn það er fólkið og samfélagið allt. Traustið á milli kjörinna fulltrúa sem eiga að setja kúrsinn og starfsfólks sveitarfélagsins sem á halda stefnunni er afar takmarkað að mínu mati um þessar mundir og það er mikið áhyggjuefni.
Ég er alls ekki í pólitík, en sem Þingeyingur og Húsvíkingur liggur mér á hjarta að við bætum samtalið í samfélaginu og drögum úr gífuryrðunum, það gefur okkur betur ígrundaðar ákvarðanir sem endast og skila raunverulegum ávinningi fyrir samfélagið.
Gleðilega páska og munið að hreyfa ykkur smá 💛
2. apríl 2026
Bergþór Bjarnason
