Sum börn finna skjól á íþróttavellinum. Önnur í bókum. Fyrir Elvar Bragason varð tónlistin athvarf. Í tuttugu ár hefur Elvar staðið í fararbroddi Tónasmiðjunnar á Húsavík og hjálpað börnum, unglingum og fullorðnum að finna rödd sína, sjálfstraust og samfélag. En leiðin þangað var ekki alltaf greið. Sem barn og unglingur glímdi Elvar við einelti og erfiða reynslu sem mótaði hann djúpt. Í tónlistinni fann hann hins vegar stað þar sem hann gat verið hann sjálfur.
Í Sunnudagsviðtali Húsavík.com ræðir Elvar opinskátt um uppvöxtinn á Húsavík, sárin sem einelti skildi eftir sig, kraft tónlistarinnar og þá ótrúlegu vegferð sem hefur orðið til þess að Tónasmiðjan er í dag eitt sterkasta samfélag ungs tónlistarfólks á Norðurlandi.
Hvernig manstu eftir barnæsku þinni í Húsavík? „Ég er fæddur á Húsavík 1974, foreldrar mínir eru Guðrún Svavarsdóttir og Bragi Ingólfsson. Ég á tvö systkini og var æska mín fram að skólaaldri mjög góð. Strax á skólaaldri upplifði ég einelti frá öðrum nemendum sem varði alla skólagönguna. Ég var valinn úr sem fórnarlamb og niðurlægður á allan hugsanlegan hátt. Mér fannst allir líta niður á mig, vegna þess, að það þótti flott og á einhvern hátt og virtist það binda hópinn saman að hafa einhvern til þess að níðast á. Eitthvað sem byrjaði sem smá stríðni var komið út um allan skólann á morgun.“
Hvernig hafði eineltið áhrif á sjálfsmyndina þína á þessum árum? „Sjálfsmyndin var brotin og ég var farin að einangra mig. Þetta var sár reynsla sem skildi eftir sig ör sem sennilega ná aldrei að gróa til fulls. Það eina sem virtist vera hægt að gera var að lifa með þeim.“
Fannst þér kennarar eða fullorðið fólk sjá hvað var að gerast? „Þegar ég ræddi þetta við minn fyrsta kennara þá hló hún að þessu, talaði niður til mín og gerði lítið úr þessu. Þannig tók kennarinn þátt í þessu einelti með öðrum. Ég vil taka það fram að það er mjög mikilvægt að fullorðið fólk sé vakandi, fylgist með og takið mark á því hvað börnin segja. Nú eru skólaliðar á lóðum skólanna svo það er vonandi til góðs en einelti er enn til staðar í dag og er bókstaflega lífshættulegt. Hvort sem barnið er þolandi eða gerandi þarf það hjálp.“
Fékkstu einhverja aðstoð eða stuðning? „Nei, á þessum tíma fékk ég engan stuðning útaf eineltinu, skömmin var það mikil að ég ræddi þetta aldrei við foreldra mína.“
Var einhver einstaklingur sem skipti sköpum fyrir þig á þessum tíma? „Ég átti skjól hjá afa mínum og ömmu á Túngötunni sem er rétt hjá skólanum og ég flúði oft þangað til að líða aðeins betur, skrópaði jafnvel í tíma. Þar var ég alltaf velkominn og fann að ég skipti máli. Þau vissu ekki um eineltið, en þar fékk ég frið frá ofbeldinu um stund.“
Hefurðu einhvern tímann fengið afsökunarbeiðni eða viðurkenningu frá fólki sem tók þátt í þessu? „Nei, ég hef aldrei fengið afsökunarbeiðni frá samnemendum eða öðrum.“
Hvernig hefur reynslan mótað þig sem manneskju í dag? „Ungur fór ég að þróa minn alkóhólisma, en ég byrjaði að drekka áfengi um 13 ára aldurinn. Þá upplifði ég frelsi, hausinn þagnaði og mér fannst ég geta gert svo margt sem ég áður gat ekki. Áfengið gaf mér lausn frá vanlíðaninni og þannig þróaði ég með mér fíkn. Fljótlega var þetta orðið stjórnlaust og ég þurfti stöðugt meira og meira þar til ég missti gjörsamlega tökin á lífi mínu. Ég þurfti nokkrar meðferðir til þess að ná tökum á mínu lífi. Árið 2003 gerðist kraftaverk er ég gekk inn í Hlaðgerðarkot og fann lausn og leið til að fylla upp í tómarúmið í hjartanu. Nú, tuttugu og þremur árum síðar, er ég hamingjusamur, glaður og frjáls og hef fundið leiðir til að gefa af mér til annarra og náð á einhvern hátt að fyrirgefa þeim sem særðu mig.“
Hvenær kom tónlistin fyrst inn í líf þitt? „Tónlistin kom snemma inn í líf mitt en aðeins 6 ára gamall var ég byrjaður að fara með pabba á hljómsveitaræfingar, en hann var mjög vinsæll og framarlega í tónlistarlífi á Húsavík í mörg ár. Ég sá þá fljótt hvað ég vildi verða þegar ég yrði stór svo grunnurinn var lagður snemma en 9 ára var ég farinn að læra á gítar. Þá fann ég hvað tónlistin var nærandi og minn besti vinur en ég átti skjól í tónlistinni og var oft þegar mér leið sem verst að gutla á gítarinn. Snemma byrjaði ég að semja og spila með öðrum og þar fann ég smám saman hvar ég skipti máli og sjálfsvirðingin óx.“
Ef þú gætir talað við ungan Elvar í dag, hvað myndirðu segja við hann? „Ég myndi vilja taka utan um hann og segja: “Elsku vinur, hversu slæmir sem dagarnir eru núna og líðanin er vond, þá er til lausn.” En ég jafnframt trúi því að mín reynsla og allt sem ég hef farið í gegnum hafi gert mig að þeim frábæra manni sem ég er í dag og fyrirmynd margra. Mér hefur tekist með minni seiglu að komast frá þeim stað, frá grimmu ofbeldi og hafa engan tilgang í það að finna reynslunni farveg og breyta sársauka í styrk.“
Hvernig nýtirðu þessa reynslu best í dag? „Við sambýliskonan mín sú yndislega kona Þóra Ingibjörg Sigurjónsdóttir sem í dag er mitt skjól og stuðningur í öllu sem ég geri erum að opna fyrirtæki sem heitir Von og Líf ráðgjöf. Þar ætlum við að hjálpa ungu fólki á aldrinum 18-30 ára sem orðið hefur fyrir einelti að breyta sársauka í styrk. Þar höfum við þróað fjögur skref í innri uppbyggingu. Við hlökkum til að takast á við nýjar áskoranir saman.“
Fyrir tuttugu árum stofnaðir þú Tónasmiðjuna. Hvernig fæddist sú hugmynd? „Árið 2006 sáum við Anna Soffía Halldórsdóttir þörfina fyrir skapandi sumarstarf fyrir ungt fólk og störtuðum Tónasmiðjunni hér á Húsavík og héldum henni gangandi saman í rúmt ár. Ég flutti svo í höfuðborgina og fljótlega eftir að ég kom þangað opnaði ég Tónasmiðjuna þar og var hún starfandi þar í 10 ár. Árið 2017 opnuðum við frænka mín Harpa Steingrímsdóttir Tónasmiðjuna svo aftur hér á Húsavík.“
Bjóstu við að verkefnið yrði svona stór hluti af lífi þínu? „Já ástríða mín fyrir þessu flotta verkefni er mikil og ég hef mikla trá á því. Við vitum að það finna sig ekki allir í íþróttum og hefðbundnu félags- og tómstundastarfi og þurfa á Tónasmiðjunni að halda. Ég vildi óska þess að ég hefði haft aðgang að svona starfsemi þegar ég var yngri því það eru alltof margir sem finna sig útundan í kerfinu vegna skorts á svona tækifærum; að finna sig, láta drauma sína rætast og finna jafnframt að þú skiptir máli í samfélagi sem Tónasmiðjunni.“
Hvernig myndirðu lýsa andanum í hópnum? „Andinn er sannur, Tónasmiðjan er samfélag þar sem allir eru jafnir, eins og stór samheldin fjölskylda þar sem kærleikur og stuðningur eru vopnin.“
Hvað gefur það þér að sjá ungt fólk blómstra? „Það sem mér hefur alltaf fundist mest gefandi í starfi Tónasmiðjunnar er það að upplifa sigrana hjá unga fólkinu okkar. Sjá þegar þau koma fyrst til okkar, fylgjast með ferlinu þeirra og sjá þau taka rosalegum framförum. Að lok hvers verkefnis standa þau svo á sviðinu og syngja eða spila fyrir framan fjölmarga gesti. Tónasmiðjan er gefandi samfélagsverkefni með forvarnargildi sem virkar.“
