Í Norðurþingi eru þrjár hafnir og útgerð stunduð á ársgrundvelli, í tveimur þeirra, og hluta árs eða á vorin í þeirri þriðju. Nú eru stórar og fjárfrekar aðgerðir í Húsavíkurhöfn sem vonandi mun leiða til þess að skapa frekari tekjur og umsvif fyrir hafnarsjóð sem mér skilst að standi ekki vel.
Húsavíkurhöfn eins og allir íbúar Norðurþings vita er afar mikilvæg fyrir sveitarfélagið en það eru einnig hinar hafnirnar tvær.
Höfnin á Kópaskeri nýtist smærri bátum frá Húsavík, Raufarhöfn og víðar, og er nauðsynleg bæði fyrir bæjarfélagið sjálft og innviði þess og Norðurþings alls.
Raufarhafnarhöfn sem er jú ein af fallegri höfnum landsins og er gerð af náttúrunnar hendi er, skjólgóð og snýr á móti suðri. Raufarhöfn var ein af stærstu útflutnings höfnum landsins um margra ára skeið en svo hrundi síldarstofninn og eftir sat Raufarhafnarhreppur uppi með síldarplön(bryggjur) sem stóðu aðgerðarlausar. Eigendur síldarsöltunarstöðva, sem að mestu voru aðkomumenn, hurfu á brott og skildu Raufarhafnar íbúa eftir með herlegheitin. Þegar mest var voru á Raufarhöfn 11 söltunarstöðvar. Það tók þetta litla þorp um 25 ár að rífa niður bryggjur og söltunarhús sem voru að grotna niður því ekkert var viðhaldið og skapaðist mikil hætta af þessum mannvirkjum. Þetta voru fjárfrekar aðgerðir og tók stóran hlut af þeim tekjum sem Raufarhafnarhreppur hafði frá árum síldar hrunsins, frá 1967 fram undir 1990. Jafnhliða þessum niðurrifum með bjartsýni og þori voru byggðar nýjar bryggjur/viðlegukantar sem þjónuðu bæði minni útgerðum og stærri skipum.
Síldarverksmiðja ríkisins SR, sem síðan var SR-mjöl, rak hér fiskimjölsverksmiðju sem var mjög mikilvæg fyrir atvinnulífið og loðnuskipin sem fylltu oft höfnina og lágu í löndunarbið. Þessi umsvif sköpuðu miklar tekjur fyrir hafnarsjóð Raufarhafnarhrepps.
Þessi smásaga sem ég set hér fram, þó ekki sé hún ítarleg, þá sýnir það að Raufarhafnarhöfn hefur verið mjög mikilvæg í útgerðarsögu landsins og ætti að vera það áfram þar sem höfnin er landfræðilega vel staðsett og í alfaraleið skipa. Enn til þess að geta tekið á móti skipum og veitt þeim þjónustu, þá þurfa hafnarmannvirki að vera í stakk búin til að hægt sé að taka á móti þeim, svo búa megi til tekjur í hafnarsjóð. Það er illframkvæmanlegt í dag eins og staðan er á hafnarmannvirkjum Raufarhafnar vegna lélegs viðhalds og áhugaleysis Norðurþings á að finna þar verkefni.
Í Raufarhafnarhöfn eru steyptir viðlegukanntar samtals um 250 metrar á lengd. Sá lengsti er um 95 metrar (og auðvelt að lengja hann) þar sem stór mjölskip,lýsisskip og olíuskip lágu við þegar þeim var þjónað, þar fór einnig fram löndun úr loðnuskipum. Einnig er þar pláss í innri höfn (smábátahöfn) fyrir um 25 smábáta í sér stæði.
Þessum mannvirkjum hefur ekki á nokkurn hátt verið viðhaldið á eðlilegan hátt og versnar ástandið hratt.
Sumir vilja halda því fram að höfnin sé og þröng og of lítil til að hægt sé að nýta hana fyrir skip í dag, en svo er ekki. Það eru hafnarmannvirkin sem eru ekki tilbúin fyrir komu skipa vegna viðhaldsleysi og viðhaldsdýpkun hefur ekki verið framkvæmd lengi.
Sagt var eitt sinn þegar nýjasta og stærsta loðnuskipið í uppsjávarflota norðurlanda, færeyska skipið Kristján í Grjótinu, var búið að tilkynna löndun á Raufarhöfn, að skipið kæmist aldrei þangað inn og gæti því ekki landað á Raufarhöfn, en skipstjórinn þar blés á þær fullyrðingar og kom siglandi hér inn með fullfermi eins og ekkert væri og kom oft eftir það.
Skipin hafa vitanlega stækkað en í leiðinni búin nýrri tækni að geta athafnað sig í mjög þröngum aðstæðum sem skip hér áður höfðu ekki tök á, og sum þeirra ekki einu sinni með bógskrúfu sem öll skip eru útbúin í dag. Við þurfum ekki annað en að horfa á miklu minni og þrengri hafnir en Raufarhöfn sem taka á móti skipum víðsvegar um landið, má þar t.d. nefna nágranna sveitarfélagið Langanesbyggð (Þórshöfn).
En til að nýta aðstæður þá þarf að reyna að horfa lengra en nef okkar nær og reyna að finna tækifæri í því sem sveitarfélagið hefur, og passa að eigur sveitarfélagsins drabbist ekki niður og verði ónýt. Nú er ekki lengur hægt að bíða. Nú er komið að Norðurþingi að taka ákvörðun um hvaða framtíðarsýn sveitarfélagið hefur í hafnarmálum. Litla þorpið Raufarhöfn tók ákvörðun á sínum tíma að efla höfnina og sá í því tækifæri sem reyndist síðan rétt, og það er þyngra en tárum taki, ef að þær framkvæmdir sem ráðist var í á sínum tíma komi til með að grotna enn frekar niður.
Norðurþing stendur líka frammi fyrir miklum samdrætti hvað varðar löndun sjávarafla og skulum við vona að það verði ekki frekari samdráttur en nú þegar er orðin. Ein öflug útgerð með fiskvinnslu bæði á Húsavík og Raufarhöfn er eftir og vonumst við að halda í hana sem lengst.
Við rekum ekki hafnir Norðurþings eingöngu á strandveiðum og grásleppuveiðum. Við þurfum að vera vakandi og lausnamiðuð í að finna tækifæri svo hægt verði að nýta þau mannvirki sem eru til staðar.
Kjörnir fulltrúar sem fá brautargengi í komandi kosningum verða að leggja höfuðáherslu á að efla atvinnuuppbyggingu á svæðum sveitarfélagsins og leita að nýjum tækifærum og horfa björtum augum fram á við. Tækifærin koma ekki af sjálfum sér, né frá ríkinu, heldur fólkinu sjálfu og stjórnsýslu sem þorir að taka ákvarðanir og sem leitar uppi tækifæri til eflingar sveitarfélagsins alls. Við hjá Ó-listanum eru tilbúin í að taka þátt í því verkefni.
Að lokum; Við viðhöldum ekki bara suður hliðinni á húsunum okkar og látum hinar hliðarnar drabbast niður, það er engin bragur á því.
Höfundur er Einar Sigurðsson, sem skipar 3.sæti X-Ó Óskalistans til sveitarstjórnarkosninga í Norðurþingi 2026
