Nú í ár eru 20 ár síðan Norðurþing varð til við sameiningu nokkurra smárra sveitarfélaga, Húsavíkurbæjar, Öxarfjarðarhrepps, Raufarhafnarhrepps og Kelduneshrepps eftir langan undirbúningsferil og kosningu í tvígang. Með naumum meirihluta í seinni kosningu varð niðurstaðan sú að sameina. Á árunum á undan höfðu nokkur önnur sveitarfélög sameinast þessum ofantöldu, Presthólahreppur við Öxarfjarðarhrepp undir nafninu Öxarfjarðarhreppur árið 1991, Fjallahreppur við Öxarfjarðarhrepp hinn nýja árið 1994 og Reykjahreppur við Húsavíkurbæ árið 2002.
Það er mín skoðun að sameiningar þessar hafi ekki tekist eins og lagt var upp með. Það er því eitt af meginmálefnum mínum að koma á sátt, góðum samskiptum og trausti milli allra aðila um allt sveitarfélagið. Það vill svo til að ég þekki nokkuð vel til og þekki íbúa og landeigendur í öllum þessum gömlu hreppum, sem nú tilheyra einni heild undir merkjum Norðurþings. Það er nánast sami söngurinn hvar sem maður kemur, flestir eru pirraðir eða óánægðir með stjórnsýsluna, hún er fjarlæg, hún er þung, hún er hægvirk og þarf fram eftir götunum. Það eru fáir sáttir við fyrirkomulagið eins og það er í dag, hvar sem þeir búa.
Það er von mín og trú að langflest þau mál sem mesta óánægjan eru um sé tiltölulega auðvelt að leysa með breyttu fyrirkomulagi í stjórnunarháttum. Sumt getur tekið langan tíma, annað er ekkert mál að leysa úr mjög snögglega. Það vantar ekki svo mikið upp á að allt sé margfalt betra.
Það sem vantar sárlega er skilningur, samtal og samvinna.
Það er ekkert óeðlilegt við að fólk í Reykjahreppi (gamla) átti sig ekki á því hvað verið er að gera eða ekki gera í Raufarhafnarhreppi (gamla) eða Fjallahreppi ( gamla) og öfugt. Það er reyndar mjög erfitt að fylgjast með því yfir höfuð svo vel sé, þó áhugi sé fyrir hendi. Þetta eru ólík samfélög og langt á milli.
Skipting á sameiginlegum sjóðum til verkefna sem tilheyra sveitarfélagsstiginu er mikið verkefni fyrir kjörna fulltrúa að fjalla um og taka ákvarðanir og eins mikil vinna að koma því svo öllu vel saman og í réttan farveg, sem er hlutverk starfsmanna sveitarfélagsins. Verkefnið er enn meira og flóknara eftir því sem sveitarfélagið er stærra. Þegar ég segi stærra, þá á ég ekki við um íbúafjölda, heldur allt það landflæmi sem eru undir. Grunnþjónusta og aðrir innviðir þurfa all staðar að vera í lagi. Til þess að þetta gangi vel í flóknu, gríðarstóru, fámennu og dreifbýlu sveitarfélagi sem Norðurþing er, þarf það sem sameinar okkur öll sem heild að vera í góðum tengslum við öll byggðarlög.
Höfundur er Ómar Gunnarsson, Oddviti X-Ó Óskalistans til sveitarstjórnarkosninga í Norðurþingi 2026
