Starfsemi stjórnsýslu og félagsþjónustu Norðurþings á Húsavík þurfti að yfirgefa húsnæðið við Ketilsbraut 7–9 vegna myglu og heilsuspillandi aðstæðna. Það er ekki álitamál heldur staðreynd, staðfest með sýnatökum, gögnum og mati sérfræðinga. Veikindi starfsfólks voru staðfest af læknum og tengd aðstæðum í húsnæðinu og þegar upp var staðið höfðu sjö starfsmenn fundið fyrir einkennum.
Við slíkar aðstæður er ekkert svigrúm til vangaveltna. Sveitarfélaginu ber lagaskylda til að tryggja starfsfólki heilnæmt og öruggt vinnuumhverfi. Að bregðast ekki við hefði ekki aðeins verið ábyrgðarlaust það hefði verið brot á lögbundinni skyldu. Að gera lítið úr þessum aðstæðum eða tala um þær sem storm í vatnsglasi er því bæði rangt og ósanngjarnt gagnvart starfsfólki sem varð fyrir raunverulegum áhrifum.
Verja starfsfólkið
Það er einnig mikilvægt að hafa í huga að vandinn varð ekki til á einni nóttu. Húsnæðið við Ketilsbraut 7–9 hefur verið í litlu viðhaldi í áratugi og rakaskemmdir safnast upp yfir langan tíma. Þegar farið var að opna upp gólf og veggi kom í ljós umfang vandans. Að halda því fram að þetta sé nýtt eða einfalt úrlausnarefni er einfaldlega ekki rétt.
Í kjölfar þess að staðfest var að húsnæðið gæti verið heilsuspillandi var tekin sú eina ábyrga ákvörðun að flytja starfsemina út. Það var gert til að verja starfsfólk ekki af hentugleika eða léttúð. Þessi ákvörðun hefur haft veruleg áhrif á starfsemina; vinnustaðurinn hefur flust ítrekað, starfsemi dreifst á fleiri staði og álag á starfsfólk aukist. Þetta er raunveruleiki sem ekki verður horft framhjá. Á þeim tíma bauðst okkur hagstæð kaup á eigninni að Stóragarð 1 (Íslandsbanki/Icewear) þangað sem öll starfsemi hefði getað farið. Málið fékk umfjöllun í byggðarráði sem skoðaði eignina og gerði í framhaldinu tilboð í eignina sem Íslandsbanki samþykkti. Sú eign er góð söluvara á góðum stað. Ekki náðist samkomulag meðal kjörinna fulltrúa um að klára kaupin þrátt fyrir að kauptilboð hefði verið samþykkt og málið á lokametrunum. Þess vegna erum við á þeim stað sem við erum í dag.
Kjörnir fulltrúar hafa öll gögn
Á sama tíma hefur verið unnið markvisst að lausn málsins. Málið hefur ítrekað og margsinnis verið á dagskrá ráða og sveitarstjórnar, starfshópur var skipaður sem lagði fram þrjár leiðir og framkvæmdaáætlun var samþykkt með málið inni. Kjörnir fulltrúar hafa haft öll þessi gögn undir höndum í að verða annað ár.
Á framkvæmdaáætlun fyrir árið 2025 var upphæð í Ketilsbraut 7 og 9. Sú upphæð var tekin út með öllum greiddum atkvæðum í ljósi fjárhagsstöðu þess tíma. Á þriggja ára áætlun sem samþykkt var með öllum greiddum atkvæðum í desember síðastliðnum er gert ráð fyrir tæplega 450 milljónum króna í framkvæmdir við Ketilsbraut 7 og 9, þar af 45 milljónir á árinu 2026.
Það er því ekki rétt að halda því fram að ekkert hafi verið gert eða að vilji til úrbóta sé ekki til staðar. Verkefnið er hins vegar stórt, flókið og kostnaðarsamt. Samkvæmt mati sérfræðinga getur það tekið tvö til þrjú ár að koma húsnæðinu í fullnægjandi ástand og kostnaður er verulegur.
Í þessu samhengi er einnig mikilvægt að horfa á heildarmyndina. Sveitarfélagið stendur frammi fyrir mikilli viðhaldsþörf á fleiri eignum, svo sem Túni á Húsavík, Hnitbjörgum á Raufarhöfn og skólahúsnæðinu á Kópaskeri. Forgangsröðun í slíkum verkefnum er nauðsynleg og byggir á heildarsýn ekki á einstaka málum teknum úr samhengi.
Regnboginn sem eitt samfélag
Í kosningabaráttu vill stundum bera á því að menn velji sér einn lit úr regnboganum og haldi honum á lofti eins og hann segi alla söguna. En samfélagið er ekki þannig. Enginn einn litur skýrir heildina það er samhengi litanna sem myndar regnbogann. Að taka eitt mál úr samhengi og gera það að mælikvarða á alla stjórnun sveitarfélagsins gefur ekki rétta mynd af raunveruleikanum.
Í þessu ljósi vekur athygli að fulltrúi Miðflokksins hefur ekki lagt fram eina tillögu um hvar eigi að skera niður, draga úr eða hagræða til að fjármagna framkvæmdir við þessa eign. Ekki hefur heldur verið útskýrt hvers vegna þessi eign á Húsavík eigi að hafa forgang umfram aðrar eignir sveitarfélagsins.
Tryggja áframhaldandi starfsemi
Á sama tíma hefur verið lögð rík áhersla á atvinnuuppbyggingu, sérstaklega eftir að ljóst var að PCC myndi fara í rekstrarstöðvun. Markmiðið hefur verið skýrt: að skapa störf og tekjur til að standa undir velferð, þjónustu og rekstri sveitarfélagsins. Húsnæðismál stjórnsýslunnar á Húsavík eru hluti af þeirri heild en ekki einangrað verkefni.
Það stenst því ekki að halda því fram að málið hafi verið unnið af léttúð eða ábyrgðarleysi. Þvert á móti hafa ákvarðanir verið teknar með það að leiðarljósi að vernda heilsu starfsfólks og tryggja áframhaldandi starfsemi sveitarfélagsins. Að bregðast ekki við hefði verið stórkostlegt gáleysi.
Staðreyndir og raunveruleg þekking
Að lokum þarf samræmi að vera í málflutningi. Það gengur ekki upp að halda því fram annars vegar að ekkert sé að húsinu og hins vegar að það sé í svo slæmu ástandi að það þurfi tafarlausa björgun. Kjörnir fulltrúar og frambjóðendur verða að byggja málflutning sinn á staðreyndum og raunverulegri þekkingu á málavöxtum.
Við eigum að ræða þetta mál af ábyrgð og yfirvegun með heildarsýn að leiðarljósi. Ekki með því að halda einum lit á lofti, heldur með því að sjá allan regnbogann.
Hjálmar Bogi Hafliðason
Forseti sveitarstjórnar Norðurþings
